Paracetamol verstoort opname van nutriënten door gelijkenis met aminozuur Tyrosine

05/24/2019

11.45

Aula

Mistaken identity

A. Huseinovic

prof.dr. N.P.E. Vermeulen, copromotoren dr. J.M. Kooter, dr.ir. J.C. Vos

Faculty of Science

Sciences

PhD conferral

Angelina Huseinovic onderzocht in haar proefschrift de toxiciteit van paracetamol. Paracetamol is een veel gebruikt pijnstillend en koortsverlagend middel, dat zonder recept verkrijgbaar is. Hoewel dit geneesmiddel als veilig wordt beschouwd bij normale doseringen, treden er toch vaak bijwerkingen op. Uit het onderzoek van Huseinovic blijkt dat paracetamol bepaalde processen in het lichaam kan verstoren wat uiteindelijk tot uitputting van essentiële voedingsstoffen leidt.

Bij normale doseringen kunnen huidreacties optreden. Een overdosering van paracetamol kan acuut leverfalen veroorzaken. Dat wordt veroorzaakt door een zeer toxische metaboliet. Niet alle bijwerkingen kunnen echter worden verklaard door levermetabolisme. Paracetamol zelf kan blijkbaar ook toxisch zijn, zonder omzetting naar een toxische metaboliet. Huseinovic keek op cellulair niveau welke processen en genen daarbij betrokken zijn.

Hiervoor gebruikte zij gistcellen. Deze cellen kunnen paracetamol niet omzetten naar toxische metabolieten, maar lijken in veel andere opzichten wel op humane cellen. In genome-wide functional screens kon Huseinovic bepalen welke processen betrokken zijn bij de toxiciteit van paracetamol, maar ook welke genen belangrijk zijn voor de gevoeligheid en resistentie. Daarnaast heeft Huseinovic chemogenomic profiling-studies gedaan door paracetamol met andere stoffen en geneesmiddelen te vergelijken.

Een bevinding was dat paracetamol bepaalde processen kan verstoren en zo een nutrient starvation response kan veroorzaken. Dit gebeurt blijkbaar omdat paracetamol qua structuur veel op het aminozuur Tyrosine lijkt. Hierdoor wordt paracetamol als extra Tyrosine ervaren en raakt de nutriëntenopname uit balans, met name de opname van Tryptofaan, een essentieel aminozuur. Het afremmen van cellulaire Tryptofaan opname kan effect hebben op veel cellulaire processen. Als gevolg hiervan wordt de opname van andere nutriënten verlaagd en stoppen gistcellen met groeien.

De bevindingen in deze gistcellen zijn in humane cellen bevestigd. Het is daarom van groot belang dat deze bevindingen verder in mensen worden onderzocht om de bijwerkingen van paracetamol beter te kunnen verklaren en eventueel te voorkomen.

Meer informatie over het proefschrift in DARE